Naar de inhoud
vrijdag 20 november 2026

Nieuws

Mogelijk oudste sinterklaasgedicht van Nederland, rond 1640, gevonden in Gelders Archief

In het Gelders Archief in Arnhem is een sinterklaasgedicht van vermoedelijk rond 1640 gevonden. Het handschrift is te bekijken in de publieksruimte.

Redactie Arnhem Nieuws
Mogelijk oudste sinterklaasgedicht van Nederland, rond 1640, gevonden in Gelders Archief

Hoogleraar Johan Oosterman heeft in het Gelders Archief in Arnhem mogelijk het oudst bekende sinterklaasgedicht van Nederland gevonden. Het gedicht is vermoedelijk rond 1640 geschreven en is in het archief te bekijken.

Oosterman, hoogleraar oudere Nederlandse letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen, zocht naar vriendenboekjes van adellijke vrouwen toen hij de vondst deed. In een vrouwenalbum uit het familiearchief Van Rhemen ontdekte hij twee versies van het gedicht. Edelman Steven Gerhard van Rhemen gebruikte de lege bladzijden van het album vermoedelijk als kladpapier.

Het gedicht begint met de komst van Sint-Nicolaas, die iets in een schoen heeft gestopt. Verderop staat een verwijzing naar een ‘gift van schapenvacht’. De tekst bevat doorhalingen. Oosterman noemt het gedicht plagend en persoonlijk: “Het is zoals zo’n gedicht ook nu vaak is: geen hoge literatuur, maar wat kreupel en voor de hand liggend rijm, spottend en persoonlijk van toon.”

Eerder gold een gedicht uit 1647 van Johan van Someren uit Nijmegen als het oudste. Oosterman ziet dat eigenlijk als een liefdesgedicht. Sinterklaas was in de zeventiende eeuw vooral een kinderfeest. Volgens Oosterman laat dit gedicht zien dat er kennelijk toch een traditie bestond, maar misschien alleen in elitekringen en onder volwassenen.

Het handschrift bevat naast het gedicht ook brieven, gelegenheidsgedichten en andere persoonlijke teksten. Volgens Oosterman is het nauwelijks bestudeerd.

Het handschrift is op studiezaaldagen te zien in de publieksruimte van het Gelders Archief, Westervoortsedijk 67-D in Arnhem. Reserveren is niet nodig; voor een bezoek aan de studiezaal is een geldig identiteitsbewijs verplicht. Parkeren is gratis voor bezoekers, met de ingang via de Mercatorweg. Scans staan op de website van het Gelders Archief onder toegang 0908, inventarisnummer 129A, scannummer 118.